Yeni İnfo Xəbər Portalı

​Azərbaycanın enerji sektorunda mühüm strateji dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilə bilən yeni bir uğura imza atılıb. SOCAR Trading və "AzərEnerji" ASC arasında qurulan institusional əməkdaşlıq çərçivəsində, Laçın rayonunda yerləşən "Mirik" və "Qaraqışlaq" kiçik su elektrik stansiyalarını əhatə edən "Hidro-3" layihəsi beynəlxalq karbon bazarına uğurla inteqrasiya olunub.

​Layihə 28 may 2025-ci il tarixində dünyanın aparıcı karbon sertifikatlaşdırma qurumlarından biri olan Gold Standard tərəfindən rəsmi qeydiyyata alınıb. "Hidro-3" layihəsi Azərbaycan tarixində bərpa olunan enerji mənbələri əsasında əldə edilmiş ilk beynəlxalq karbon kreditləri kimi strateji əhəmiyyət qazanmışdır. Karbon kreditləri 2024-cü ilin aprel ayından 2025-ci ilin avqust ayınadək olan monitorinq dövrünü əhatə edir və ümumilikdə 10 745 karbon vahidi (tCO_2 ekv.) həcmində emissiya azaldılmasını ifadə edir.

​Qarabağ regionunda icra olunan "Hidro-3" layihəsi sadəcə bir enerji obyekti deyil, həm də işğaldan azad edilmiş ərazilərin qlobal "Yaşıl Enerji Zonası"na çevrilməsi yolunda atılan ən mühüm strateji addımlardan biridir. Bu layihənin Qarabağda yerləşməsi və beynəlxalq karbon kreditləri qazanması gələcək üçün aşağıdakı mühüm perspektivləri vəd edir:

​"Net-Zero" Emissiyalı Region Modelinin Qurulması

​Qarabağın "Yaşıl Enerji Zonası" konsepsiyasının uğuru onu göstərir ki, bu yanaşma artıq kağız üzərində deyil, beynəlxalq auditdən keçmiş real nəticələrlə işləyir. Gələcəkdə bu regionda qurulacaq bütün sənaye müəssisələri və şəhərlər (məsələn, Ağdam Sənaye Parkı) "karbon neytral" statusu qazanmaq imkanına sahib olacaqdır.

​Beynəlxalq İnvestorlar üçün "Yaşıl Etalon"

​Beynəlxalq maliyyə institutları (EBRD, IFC, Dünya Bankı) münaqişədən sonrakı bərpa proseslərində ESG (Ekoloji, Sosial və Korporativ İdarəetmə) standartlarına xüsusi həssaslıqla yanaşırlar. "Hidro-3" layihəsinin Gold Standard sertifikatı alması Qarabağdakı digər layihələr (günəş, külək, hidro) üçün "investisiya maqnitinə" çevriləcək. Bu, regiona cəlb olunacaq xarici birbaşa investisiyaların (FDI) həcmini artıracaq və maliyyələşmə xərclərini SLL (Sustainability-Linked Loans) mexanizmləri vasitəsilə azaldacaq.

​Karbon Bazarlarında "Qarabağ Brendi"

​"Hidro-3" layihəsinin 10 745 tCO_2 ekv. həcmindəki karbon vahidi dünya birjasında satıldıqca, "Qarabağ mənşəli karbon krediti" bir brendə çevrilir. Bu, regionun potensialını təkcə fiziki enerji deyil, həm də "rəqəmsal yaşıl aktivlər" ixracatçısı kimi tanıdacaq.

​Kəlbəcər və Laçındakı hidro-enerji potensialı sübut etdi ki, Qarabağın dirçəlişi ən müasir qlobal trendlərlə (ESG, Net-Zero, Karbon Kreditləri) tam səsləşir. 

Bu, sadəcə işıq və istilik deyil, həm də Azərbaycanın dünya iqtisadiyyatına yeni, "Yaşıl" sima ilə inteqrasiyasıdır.

Vaqif Zeynalov 

Bakı Ali Neft Məktəbi 

Texniki - istismar şöbə rəisi